skip to main content

Pobl

Mae ein casgliadau’n llawn straeon am unigolion.  Mae rhai yn enwog ac yn adnabyddus ledled y wlad ac yn rhyngwladol.  Eraill yw’r bobl sy’n gwneud i’n cymunedau weithio, sy’n rhedeg y busnesau, sefydliadau a bywydau cymdeithasol.

Y ffordd hawsaf o weld a oes gennym wybodaeth yn ymwneud â pherson penodol yw gwneud chwiliad syml – i gyd sydd rhaid gwneud yw rhoi enw’r person (cyfenw sy’n gweithio orau am y tro cyntaf oni bai bod ganddo enw cyntaf anarferol) yn y blwch chwilio.  Yna gallwch ddefnyddio’r hidlwyr ar ochr chwith canlyniadau’r chwiliad i leihau’r rhestr os cewch ormod o ganlyniadau.

Uchafbwyntiau o’n casgliadau

Mae llawer o ysgogwyr a chynhyrfwyr yn gysylltiedig â Sir Fynwy.  Isod rydym wedi rhestru rhai uchafbwyntiau o’n casgliadau.

Edward Finch workers
Edward Finch Workers

Joseph Richard Cobb a brynodd ac adferodd Castell Cil-y-coed a’i fab Geoffrey Wheatley Cobb a brynodd ac adferodd banerlong Nelson, sef y Foudroyant.

Edward Finch a adeiladodd bont reilffordd arloesol Brunel dros Afon Gwy yng Nghas-gwent ac a sefydlodd ffowndri, gwaith pont ac iard longau.

Augusta Hall, Arglwyddes Llanofer ffigwr blaenllaw yn y gwaith o hyrwyddo Diwylliant Cymru. 

Y Tad Ignatius a sefydlodd fynachlog yng Nghapel y Ffin.

Ian Oswald Liddell – deiliad Croes Fictoria.

Henry Marten, un o’r dynion a lofnododd warant marwolaeth Charles I ac a gafodd ei garcharu yng Nghastell Cas-gwent am flynyddoedd olaf ei fywyd.

Y Llyngesydd Arglwydd Nelson – mae casgliad Trefynwy yn un o gasgliadau cyhoeddus mawr mwyaf blaenllaw deunydd Nelson ym Mhrydain.

staff of Lady Llanover
Staff of Lady Llanover
William Charles Williams VC
William Charles Williams VC

Eleanor a Georgiana Ormerod – chwiorydd a oedd yn byw’n lleol ac a oedd wedi cyhoeddi llawer o destunau llawn gwybodaeth ar blâu pryfed ar adeg pan nad oedd menywod yn aml yn gweithio ym maes gwyddoniaeth. Cydnabuwyd Eleanor am ei chyfraniad i ymchwil, a darluniodd Georgiana ei gwaith.

Orville Owen a chwiliodd Afon Gwy yng Nghas-gwent yn edrych am brawf mai Francis Bacon oedd gwir awdur gwaith Shakespeare.

Charles Rolls – roedd teulu’r Rolls yn berchen ar ystâd yr Hendre yn Nhrefynwy.  Mae cyfoeth o ddeunydd am y teulu ac yn arbennig yr awyrennwr enwog a chyd-sylfaenydd Rolls-Royce.

Nathaniel Wells – yn fab i ddynes gaeth o Affrica a pherchennog planhigfa ar ynys Sant Kitts, a etifeddodd ystadau a chyfoeth ei dad.  Prynodd Tŷ Piercefield, ger Cas-gwent.

Morwr Abl William Charles Williams VC – deiliad Croes Fictoria.

Artistiaid lleol gan gynnwys Agnes Beverly Burton, John Arthur Evans, Donald Floyd, Mary Garland, Otto Maciag a Thomas Tudor.

Otto Maciag
Otto Maciag